اپلای آلمان،
قدم به قدم

۱نقشهٔ راه اپلای آلمان

دانشگاه‌های دولتی آلمان در بیشتر ایالت‌ها شهریه نمی‌گیرند و دانشجو فقط هزینهٔ ترمی (Semesterbeitrag) می‌پردازد. این هزینه معمولاً بلیط حمل‌ونقل عمومی شهر را هم پوشش می‌دهد. ایالت بادن‌ورتمبرگ استثناست و از دانشجوهای غیراروپایی شهریه می‌گیرد، پس قبل از انتخاب دانشگاه این مورد را چک کن.

مسیر اپلای چند مرحلهٔ پشت‌سرهم دارد. هر مرحله به مرحلهٔ قبلی وابسته است، برای همین رعایت ترتیب خیلی از دوباره‌کاری‌ها و هزینه‌های اضافه را حذف می‌کند.

ترم زمستان و ترم تابستان

سال تحصیلی آلمان دو ترم دارد. ترم زمستان (Wintersemester) از اکتبر شروع می‌شود و ددلاین بیشتر دانشگاه‌ها حدود ۱۵ ژوئیه است. ترم تابستان (Sommersemester) از آوریل شروع می‌شود و ددلاینش معمولاً حدود ۱۵ ژانویه است. خیلی از رشته‌ها و بعضی کالج‌ها فقط در ترم زمستان دانشجو می‌گیرند و ددلاین بعضی کالج‌ها هم زودتر است. تاریخ دقیق را همیشه از صفحهٔ خود دانشگاه یا از جدول ددلاین‌های Jikspay بردار.

انواع دانشگاه

• Universität: دانشگاه جامع با تمرکز پژوهشی و نظری. اگر به ارشد و دکترا فکر می‌کنی، این گزینه مناسب‌تر است.
• Technische Universität (TU): دانشگاه‌های فنی که در مهندسی، کامپیوتر و علوم پایه شناخته‌شده‌اند.
• Hochschule / Fachhochschule: دانشگاه علوم کاربردی با کلاس‌های کوچک‌تر، پروژهٔ عملی و کارآموزی اجباری. ارتباطش با صنعت نزدیک است و بعد از فارغ‌التحصیلی ورود به بازار کار را راحت‌تر می‌کند.

ترتیب کلی کار

1. بررسی مدرک و مشخص‌شدن مسیر: کالج یا ورود مستقیم
2. یادگیری زبان تا سطح لازم
3. گرفتن تأییدیه‌ها و ترجمهٔ رسمی مدارک
4. انتخاب دانشگاه و ارسال درخواست
5. گرفتن پذیرش یا دعوت‌نامهٔ آزمون
6. تمکن مالی، بیمه و وقت سفارت
7. سفر و کارهای اداری روزهای اول

۲زمان‌بندی پیشنهادی

بیشتر کسانی که با برنامه جلو می‌روند، از حدود یک تا یک‌ونیم سال قبل از شروع ترم کار را شروع می‌کنند. این زمان‌بندی تقریبی برای ترم زمستان است:

• ۱۲ تا ۱۸ ماه قبل: شروع کلاس زبان، بررسی مدرک و انتخاب چند دانشگاه هدف.
• ۸ تا ۱۰ ماه قبل: گرفتن تأییدیهٔ تحصیلی و ترجمهٔ رسمی مدارک.
• ۵ تا ۶ ماه قبل: آزمون زبان و آماده‌کردن رزومه و انگیزه‌نامه.
• ۳ تا ۵ ماه قبل: ارسال مدارک به uni-assist یا پرتال دانشگاه.
• بعد از پذیرش: آماده‌کردن تمکن مالی، رزرو وقت سفارت و تهیهٔ بیمهٔ Incoming.
• ۴ تا ۶ هفته قبل از شروع ترم: خرید بلیط و پیدا کردن خوابگاه یا خانهٔ موقت.

وقت سفارت آلمان در تهران معمولاً شلوغ است. اگر می‌توانی، زودتر از این جدول در صف نوبت قرار بگیر.

۳با مدرک ایران چه مسیری داری؟

آلمان دیپلم ایران را معادل مدرک ورود مستقیم به دانشگاه (Abitur) نمی‌داند. برای همین بیشتر دیپلمه‌ها اول باید یک دورهٔ یک‌ساله به اسم کالج (Studienkolleg) بگذرانند. کالج فاصلهٔ سیستم آموزشی ایران و آلمان را پر می‌کند و هم‌زمان زبان آلمانی تخصصی رشته را هم یاد می‌دهد.

اگر حداقل یک سال دانشگاه را با موفقیت گذرانده باشی یا مدرک کاردانی داشته باشی، معمولاً بدون کالج در رشتهٔ مرتبط پذیرش می‌گیری. با کارشناسی ۴ ساله هم ورود مستقیم به همهٔ رشته‌ها ممکن است. منظور از رشتهٔ مرتبط، رشته‌ای است که با رشتهٔ دانشگاهی قبلی‌ات هم‌خوانی دارد.

کورس‌های کالج

کالج بر اساس رشته‌ای که بعداً می‌خواهی بخوانی چند کورس دارد. انتخاب کورس مهم است، چون نمرهٔ آن فقط برای همان گروه رشته‌ها معتبر است.

• T-Kurs: مهندسی، ریاضی، فیزیک و کامپیوتر
• M-Kurs: پزشکی، داروسازی، زیست‌شناسی و رشته‌های سلامت
• W-Kurs: اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی
• G-Kurs و S-Kurs: علوم انسانی، حقوق، زبان و هنر

آزمون ورودی و آزمون پایانی

برای ورود به کالج دولتی باید آزمون ورودی (Aufnahmetest) بدهی. این آزمون معمولاً آلمانی و ریاضی دارد و رقابت در آن جدی است، پس سطح زبانت باید واقعاً خوب باشد، نه فقط روی کاغذ. آخر دوره هم آزمون نهایی به اسم Feststellungsprüfung برگزار می‌شود و نمرهٔ آن ملاک اپلای دانشگاه است.

فرم زیر با ضوابط uni-assist و anabin برای مدارک ایران مسیر تو را مشخص می‌کند. چند ثانیه بیشتر طول نمی‌کشد:

۴مدارک، ترجمه و زبان

وقتی مسیرت روشن شد، نوبت آماده‌کردن مدارک است. این مرحله معمولاً بیشتر از چیزی که فکر می‌کنی طول می‌کشد، چون به چند اداره در ایران وابسته است. زودتر شروع کن تا ددلاین را از دست ندهی.

تأییدیه و ترجمهٔ رسمی

اول تأییدیهٔ تحصیلی را از آموزش‌وپرورش (برای دیپلم و پیش‌دانشگاهی) یا وزارت علوم و دانشگاه (برای مدارک دانشگاهی) بگیر. بعد مدارک باید در دارالترجمهٔ رسمی به آلمانی یا انگلیسی ترجمه شوند و مهر دادگستری و وزارت امور خارجه بخورند. بعضی دانشگاه‌ها کپی برابر اصل تأییدشده (beglaubigte Kopie) هم می‌خواهند که سفارت آلمان یا دفاتر مجاز صادر می‌کنند.

مدرک زبان

برای کالج معمولاً سطح B1 یا B2 آلمانی لازم است. برای رشته‌های آلمانی‌زبان دانشگاه باید یکی از مدارک TestDaF، DSH یا Goethe C1 را داشته باشی. برای رشته‌های انگلیسی‌زبان، که بیشترشان در مقطع ارشد هستند، IELTS یا TOEFL کافی است. حتی اگر رشته‌ات انگلیسی است، کمی آلمانی زندگی روزمره و پیدا کردن کار دانشجویی را خیلی راحت‌تر می‌کند.

رزومه و انگیزه‌نامه

رزومهٔ آلمانی (Lebenslauf) جدولی، دقیق و بدون فاصلهٔ زمانی توضیح‌داده‌نشده است. تاریخ‌ها باید میلادی باشند و ترتیبشان مشخص. انگیزه‌نامه (Motivationsschreiben) باید نشان دهد چرا این رشته و این دانشگاه را انتخاب کرده‌ای و چه برنامه‌ای برای آینده داری. متن‌های عمومی و کپی‌شده خیلی زود تشخیص داده می‌شوند. اگر رزومه نداری، سازندهٔ رزومهٔ مینی‌اپ Jikspay آن را به آلمانی برایت آماده می‌کند.

چک‌لیست مدارک اصلی:

۵اپلای و uni-assist

بعضی دانشگاه‌ها مستقیم از پرتال خودشان درخواست می‌گیرند، ولی بیشترشان مدارک دانشجوهای خارجی را از طریق uni-assist بررسی می‌کنند. uni-assist مدارک را با ضوابط آلمان مقایسه می‌کند و نتیجه را برای دانشگاه می‌فرستد. بعضی دانشگاه‌ها هم فقط یک گواهی پیش‌بررسی به اسم VPD می‌خواهند. در این حالت VPD را از uni-assist می‌گیری و بعد خودت از پرتال دانشگاه اپلای می‌کنی.

چقدر طول می‌کشد؟

بررسی uni-assist معمولاً چند هفته طول می‌کشد و نزدیک ددلاین‌ها طولانی‌تر هم می‌شود. بهتر است حداقل ۶ تا ۸ هفته قبل از ددلاین مدارک را بفرستی.

پرداخت هزینه

هزینهٔ بررسی uni-assist برای اولین دانشگاه ۷۵ یورو و برای هر دانشگاه بعدی در همان ترم ۳۰ یوروست. تعداد دانشگاه‌هایت را وارد کن تا جمع تقریبی را ببینی. اگر کارت بین‌المللی نداری، Jikspay این پرداخت را برایت انجام می‌دهد.

ددلاین‌های نزدیک را در جدول زیر ببین:

۶ویزا و تمکن مالی

وقتی پذیرش دانشگاه یا دعوت‌نامهٔ آزمون کالج را گرفتی، باید برای ویزای دانشجویی اقدام کنی. اگر هنوز پذیرش قطعی نداری، ویزای متقاضی تحصیل هم وجود دارد که شرایط خودش را دارد.

تمکن مالی

برای ویزا باید ثابت کنی هزینهٔ زندگی یک سالت را داری. این کار با ارائهٔ گواهی تمکن مالی انجام می‌شود و مبلغش را دولت آلمان هر سال تعیین می‌کند. مبلغ به‌روز تمکن را در صفحهٔ پرداخت ببین. حساب مسدودی را باید نزد نهادهای رسمی مثل Expatrio یا Fintiba باز کنی؛ جیکس‌پی این خدمت را ارائه نمی‌دهد.

بیمه

برای ورود به آلمان و روزهای اول، بیمهٔ Incoming لازم است و سفارت آن را می‌خواهد. بعد از ثبت‌نام دانشگاه، بیمهٔ درمانی دانشجویی اجباری می‌شود. دانشجوهای زیر ۳۰ سال معمولاً می‌توانند از بیمهٔ دولتی با تعرفهٔ دانشجویی استفاده کنند. شرکت‌کنندگان کالج و کلاس زبان گاهی باید بیمهٔ خصوصی بگیرند.

مدارک روز مصاحبه

هر مدرکی را که آماده کردی تیک بزن:

روز مصاحبه آرام باش و دربارهٔ رشته، دانشگاه و برنامه‌ات بعد از تحصیل روشن و صادقانه جواب بده. معمولاً سؤال‌ها دربارهٔ همان چیزهایی است که در انگیزه‌نامه نوشته‌ای.

۷روزهای اول در آلمان

رسیدن به آلمان پایان کار نیست. چند کار اداری مهم در هفته‌های اول منتظرت است و بیشترشان به هم وابسته‌اند:

1. ثبت آدرس (Anmeldung): ظرف دو هفته بعد از گرفتن خانه در شهرداری (Bürgeramt). نامهٔ تأیید صاحب‌خانه (Wohnungsgeberbestätigung) لازم است.
2. حساب بانکی: برای دریافت پول از ایران و حقوق کار دانشجویی.
3. بیمهٔ درمانی دانشجویی: بدون آن ثبت‌نام دانشگاه انجام نمی‌شود.
4. ثبت‌نام نهایی (Immatrikulation): با پذیرش، بیمه و پرداخت هزینهٔ ترم.
5. اجازهٔ اقامت: قبل از تمام شدن ویزا از ادارهٔ اتباع (Ausländerbehörde) وقت بگیر. در بعضی شهرها نوبت دیر می‌رسد، پس زود اقدام کن.

اگر در هر کدام از این مراحل سؤال داشتی یا برای پرداخت ارزی کمک خواستی، تیم Jikspay در تلگرام کنارت است.

۸اشتباه‌های رایج

• شروع دیرهنگام: تأییدیه و ترجمه گاهی ماه‌ها طول می‌کشد. منتظر مدرک زبان نمان و هم‌زمان جلو برو.
• اپلای به کورس اشتباه کالج: کورس کالج رشته‌های آیندهٔ تو را محدود می‌کند. قبل از انتخاب، رشتهٔ هدفت را مشخص کن.
• اعتماد به اطلاعات قدیمی: ضوابط، مبلغ تمکن و ددلاین‌ها هر سال ممکن است عوض شوند. همیشه منبع رسمی را چک کن.
• فرستادن مدارک نزدیک ددلاین: uni-assist بر اساس تاریخ دریافت کامل مدارک بررسی می‌کند، نه تاریخ ارسال.
• یک دانشگاه برای همه چیز: به چند دانشگاه اپلای کن تا شانس پذیرشت بالا برود.